Lief Lijneke en Blinden Hannes

Het volgende verhaal over Lief Lijneke en Blinden Hannes heb ik eens gepubliceerd in Jaarboek V, uitgegeven door het Volksmuziekatelier vanuit het Provinciaal Trefcentrum Baljuwhuis te Galmaarden (B). Dat was in 1987.
Ik zal het integraal weergeven.

Lief Lijneke.
Liedeke van lief Lijneke.
Blinde Hannes.

Lief Lijneke.

Een van de aardigste traditionele liederen vind ik nog steeds het lied van Lief Lijneke.
Het lied spreekt muzikanten aan vanwege de mooie mineur-melodie en de zangers en toehoorders worden al gauw getroffen door het thema.
Toch geloof ik dat het lied weinig is uitgevoerd door volksmuziekgroepen.
De Noord-Brabantse groep Dommelvolk heeft ’t eens op een elpee gezet en vroeger heb ik het eens horen uitvoeren door de Vlaamse volksmuziekgroep ’t Kliekske.
Tot voor kort was er erg weinig bekend over Lief Lijneke, het lied staat genoteerd in ’n klein, maar oh, zo’n interessant liedboekje Volksliederen genaamd.
Het liedboekje werd samengesteld door de Vlaming Pol Heyns en ’t verscheen in 1941 te Antwerpen.
Heyns tekende het op in Herentals (B).

 

 

 

 

 

 

 

Lino: Rolf Janssen.

 

Luisterbestand: Lief Lijneke.

 

 

 

 

 

 

 

 

1.
Daar kwam ’n pater in de donkere nacht (2x)
Bij zijn Lief Lijneke onverwacht,
Oei, oei, oei, Lief Lijneke slaapte gij?

2.
De meid was juist die nacht niet daar (2x)
En de pachter sliep in het bed van haar,
Oei, oei, oei, Lief Lijneke slaapte gij?

3.
Toen klom de pater al op een leer (2x)
Lief Lijneke laat m’u eens kussen al was’r maar ene keer,
Oei, oei, oei, Lief Lijneke slaapte gij?

4.
Zodra de pater aan ’t kussen viel (2x)
Onze pachter ’n ferme achterwind lied,
Oei, oei, oei, Lief Lijneke slaapte gij?

5.
Lief Lijneke uw tandpijn is zeker zwaar (2x)
Want heel uwen asem die stinkt ernaar,
Oei, oei, oei, Lief Lijneke slaapte gij?

6.
Lief Lijneke en ik vind ook gene neus (2x)
En ge hebt twee kaken gelijk ’n reus,
Oei, oei, oei, Lief Lijneke slaapte gij?

7.
Lief Lijneke en ik vind ook gene mond (2x)
En ge hebt ’n bakkes gelijk een kont,
Oei, oei, oei, Lief Lijneke slaapte gij?

8.
Toen toog de pater al naar zijn rust (2x)
Hij had een kont voor ’n bakkes gekust,
Oei, oei, oei, Lief Lijneke slaapte gij?

In het plaatsje Oolen in Vlaanderen werd ’n variant opgetekend. Er komt nu een bóer in de donkere nacht bij zijn geliefde en vindt de páter in bed.
In mijn bijdrage in het zojuist genoemde Jaarboek schreef ik deze hele tekst uit, nu niet, de gelijkenis met de vorige Lief Lijneke is te groot.

Meer gegevens over Lief Lijneke kwam ik op ’t spoor door ’n artikel in Volkskunde uit 1969.
Hervé Stalpaert schreef daarin De kapelaan van Oedelem, de lotgevallen van pikante liederenthema’s vanaf de 14de tot de 20 ste eeuw.
Stalpaert noemt het een onuitgegeven spotlied, waarvan geen verdere varianten werden genoteerd, hij kende dus het liedboekje van Pol Heijns niet.
Stalpaert wist wel dat er in de Koninklijke Bibliotheek te Brussel, afdeling handschriften nr. 15.665, ’n bundel Vlaamse liederen lag uit de 18de eeuw.
Tussen die liederen bevond zich het Liedeke van lief Lijneke, zonder melodische aanduiding.

Ga naar boven

Liedeke van lief Lijneke.

1.
Daer quam een boer in den donckeren nacht (bis)
By syn lief Lyneken onverwacht
Och lief Lijneke slaept gy? (bis)

2.
Jus was daer een pater geleyt
Al in het beddeke van de meyt
Och lief Lijneke slaept gy? (bis)

3.
Den pater wiert den vryer gewaer
Hy nam de partye van Lyneke waer
Och lief Lijneke slaept gy? (bis)

4.
Den pater die sprack met een stemmeken fyn
Ick hebbe in myn tanden sulcke pyn
Och lief Lijneke slaept gy? (bis)

5.
Lief Lyneke doen uw tanden soo seer
Laet my u kussen eene keer
Och lief Lijneke slaept gy? (bis)
6.
Soo haest den vryer van kussen sprack
Den pater syn gat te venstre uyt stack
Och lief Lijneke slaept gy? (bis)

7.
Lief Lyneke k’ en voele hier geenen neus
Gy hebt kaecken gelyck eenen grooten reus
Och lief Lijneke slaept gy? (bis)

8.
Doen viel den vryer aen t’kussen weder’aen
Den pater liet eene windt uytgaen
Och lief Lijneke slaept gy? (bis)

9.
Lief Lyneke uw pyne moet groot syn voorwaer
Want uwe aesem die stinckter naer
Och lief Lijneke slaept gy? (bis)

10.
Doen trock den pater syn gat weer in ’t bedt
Gaet henen zei hy, den windt my let
Och lief Lijneke slaept gy? (bis)

Pol de Mont, de vermaarde Vlaamse liedveldwerker en publicist noemt in zijn
Boerenhumor in kerkelijke zaken wel het thema van Lief Lijneke maar geeft noch tekst noch melodie.

The Canterbury Tales.

Het thema van Lief Lijneke is verwant aan het verhaal van de molenaar uit Vertellingen van de pelgrims naar Kantelberg, beter gekend als The Canterbury Tales.
De vertellingen zijn geschreven door de Engelse dichter Geoffry Chaucer, eind 14de eeuw.
Ik laat nu een beknopte samenvatting volgen van het thema bij Chaucer, letterlijk overgenomen uit het zojuist genoemde artikel van Hervé Stalpaert.

In Oxford herbergt een oude timmerman de jeugdige student Nicolaas, die heel graag stoeit met Alisoen, de achttienjarige timmermansvrouw.
Als ze ter kerke gaan, prikkelt het mooie vrouwtje onopzettelijk de zinnen van de parochieklerk Absalon, die ’s nachts een serenade voordraagt nabij Alisoens woning.
Hij wil bij haar in de gunst komen maar het vrouwtje verkiest Nicolaas.
Om een rustige nacht bij zijn liefken door te brengen verwittigt de olijke klerk de timmerman dat er een zondvloed op komst is.
Hij laat hem drie tobben aan de zoldering hangen en zij zullen elk in een tobbe de ramp afwachten.
’s Nachts kruipen de twee geliefden in het bed. Maar als rustverstoorder verschijnt de niet minder verliefde Absalon. Alisoen verjaagt hem van het raam maar hij blijft aandringen.
Zij steekt dan haar ‘achterpart’ door ’t raam om zich te laten zoenen. Absalon vermoedt dat hij wordt bedrogen en zint op wraak. Bij de smid leent hij een heet ijzer en verschijnt opnieuw onder Alisoens raam.
Om zijn lief van de lastpost af te helpen steekt Nicolaas op zijn beurt zijn achterwerk door het raam en laat in het wezen van de klerk een ‘veest’ ofte wind ontsnappen.
Maar de wraakzuchtige, plant zijn gloeiend ijzer in het zachte lichaamsdeel van de klerk.
Nicolaas schreeuw: water, water!. De timmerman in de tobbe schiet wakker, denkt dat de zondvloed er is, hakt de koorden door en valt met tobbe en al op de vloer.
Hij breekt een arm en Alisoen komt toegesneld en redt zich bij de buren door te verklaren dat haar timmerman plotseling krankzinnig is geworden.

Ga naar boven

Blinden Hannes.

De ‘kont uit het vensterraam’ en ‘de fikse wind’ zien we nog terug in de liederen over Blinden Hannes.
Ook deze liedteksten hebben betrekking op thema’s uit The Canterbury Tales zoals inmiddels wel duidelijk zal zijn.

Tot slot wil ik graag twee ‘Blenden Hannessen’ laten volgen, beide opgetekend door de ex-Tilburger Rolf Janssen.
De liedjes staan in zijn lijvige werk uit 1984: We hebben gezongen en niks gehad.

 

 

 

 

 

 

 

Lino: Rolf Janssen.

 

Luisterbestand: Blinde Hannes1

 

 

 

 

 

 

 

1.
En blenden Hannes die zôh ’t er ut vrijen gaon, tè-rè-roem
En ie ging er nor Mieje van Kriesten op aon, tè-rè-roem
En blenden Hannes die zôh ’t er ut vrijen gaon
En ie ging er nor Mieje van Kriesten op aon
Tè-rè-rè-rè-roem (2x).

2.
En Mie hing meej d’r kont ùt ’t vensterraom, , tè-rè-roem
En Hannes kuste daor es flink tegenaon, , tè-rè-roem
En Mie hing meej d’r kont ùt ’t vensterraom
En Hannes kuste daor es flink tegenaon,
Tè-rè-rè-rè-roem (2x).

3.
En Mie die liet er ‘n fikse wind, tè-rè-roem
En Hannes verstond: goeienaovond m’ne vrind, tè-rè-roem
En Mie die liet er ‘n fikse wind
En Hannes verstond: goeienaovond m’ne vrind,
Tè-rè-rè-rè-roem (2x).

4.
En Hannes zeej: ik koom er noo’t nie mir weer, tè-rè-roem
Want ge hèt er ‘nen aosem en die stinkt er zo zeer, tè-rè-roem
En Hannes zeej: ik koom er noo’t nie mir weer
Want ge hèt er ‘nen aosem en die stinkt er zo zeer,
Tè-rè-rè-rè-roem (2x).

5.
En Hannes is toen mar nor huis toe gegaon, tè-rè-roem
En noo’t is ie mir ùt vrijen gegaon, tè-rè-roem
En Hannes is toen mar nor huis toe gegaon
En noo’t is ie mir ùt vrijen gegaon,
Tè-rè-rè-rè-roem (2x).

Blinde Hannes als variant.

Luisterbestand: Blinde Hannes.

 

 

 

 

 

 

 

 

1.
En Hannes die zou ’s ùt vrijen gaon
Rè, rè, rè, rè
En leej er op Greete van Driekskes op aon
Rè, rè, rè, rè
En Hannes die zou ’s uit vrijen gaon
En leej er op Greete van Driekskes op aon,
Rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè.

2.
Greet stak d’r gat dur ’t vensterraom uit
Rè, rè, rè, rè
En Hannes die kuste z’ís flink op d’r snuit
Rè, rè, rè, rè
Greet stak d’r gat dur ’t vensterraom uit
En Hannes die kuste z’ís flink op d’r snuit,
Rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè.

3.
Maar Greet wa hedde gij ’n breej gezicht
Rè, rè, rè, rè
Ik zie er gin ogen, gin neus of gin lip
Rè, rè, rè, rè
Maar Greet wa hedde gij ’n breej gezicht
Ik zie er gin ogen, gin neus of gin lip,
Rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè.

4.
En Greet die liet er ’n fikse wind
Rè, rè, rè, rè
En Hannes verstond: goeien avond m’ne vrind
Rè, rè, rè, rè
En Greet die liet er ’n fikse wind
En Hannes verstond: goeien avond m’ne vrind
Rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè.

5.
En Hannes die zeej: dè doe ik nie meer
Rè, rè, rè, rè
Ge hèt er ’n aosem die stinkt er zo zeer
Rè, rè, rè, rè
En Hannes die zeej: dè doe ik nie meer
Ge hèt er ’n aosem die stinkt er zo zeer
Rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè.

6.
En Hannes is toen mar naar huis gegaon
Rè, rè, rè, rè
En nooit is ie toen meer uit vrijen gegaon
Rè, rè, rè, rè
En Hannes is toen mar naar huis gegaon
En nooit is ie toen meer uit vrijen gegaon
Rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè, rè.

Ga naar boven