De godverzakende boer

Het is de godverzakende boer die: Zijnen knecht gebood den Feestdag van Maria’s Hemelvaart door onbehoeften zwaren arbeid te schenden, doch daarvoor van God gestraft werd.
Dit lied over de godverzakende boer, dat ook wel eens alt titel heeft De hovaardige boer, noteerde ik in 1977 bij mevrouw Schelle-Habraken in Udenhout. Ook trof ik de tekst aan in diverse liedschriften: steeds was de tekst gebrekkig, onvolledig, corrupt. Ik werd geholpen in 1987 door een publicatie van het Nederlands Volksliedarchief, onderdeel van het P.J. Meertensinstituut in Amsterdam. In Onder de groene linde, deel 1, staat het lied vermeld onder twee titels: Komt hier gij schenders van het gebod en De godverzakende boer. De acht coupletten lijken heel volledig te zijn en dat bleek eens te meer toen ik een aantal jaren later een los liedblad onder ogen kwam uit de verzameling van mevrouw P. Heessels – van Maaren uit Schijndel. Op dit prachtige liedblad, hieronder gepubliceerd, staan dezelfde acht coupletten afgedrukt.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In Onder de groene linde staat de samenvatting van de liedtekst:
Een boer is kwaad op zijn knecht omdat die o de dag van Maria Hemelvaart naar de kerk wil gaan terwijl er op het land gewerkt moet worden. Hij noemde God een slaper en spot met hem. Wanneer hij daarop zelf zijn akker gaat ploegen, valt hij in een diepe slaap die drieëntwintig dagen duurt. Een priester die erbij wordt gehaald, spreekt van Gods gram. Wanneer de boer tenslotte bij bewustzijn komt, vraagt hij God om vergiffenis; dan sterft hij.

Ik vond het lied ook in Liederen en dansen uit de Kempen. Het bevatte hier slechts zes coupletten en was opgetekend door Harrie Franken in de Weebosch. De optekeningen door de mensen van het Nederlands Volksliedarchief vonden allemaal plaats in Noord-Brabant en wel in de gemeenten Boxtel, Tilburg, Oisterwijk, Etten-Leur en Gilze. De eerste optekening werd gedaan in 1962, de laatste in 1982. We kunnen stellen dat het lied van De godverzakende boer alleen in Noord-Brabant bekend was. Er zijn geen aanwijzingen dat het lied elders in Nederland of Vlaanderen ooit is opgetekend.

In Onder de groene linde staat nog een prachtige opmerking van de zegsvrouwe, mevrouw Vermetten-Hoevenaars uit Gilze: Mevrouw Vermetten, afkomstig uit een landbouwersgezin, is zelf boerin. Ze vertelde ons dat onder het melken veel werd gezonden. De koeien werden er rustig van, hetgeen de melkafgifte bevorderde. Ook het lied van de godverzakende boer werd onder de koe gezongen.

Ik laat de muzieknotatie volgen van de veldopname die gedaan werd in Gilze en die werd gepubliceerd in Onder de groene linde. De melodie is overigens hetzelfde als mijn optekening bij mevrouw Schelle-Habraken.

Luisterbestand: De godverzakende boer.

Ga naar boven