In de loop der jaren heeft Ben Hartman een aantal informatieve, humoristische en boeiende lezingen en muzikale programma’s samengesteld. Hieronder een overzicht. Voor meer informatie of boekingen, zie het contactformulier.

1. De rommelpot

Voor het maken van een rommelpot, ook wel foekepot genaamd heb je een dierenblaas nodig. De powerpoint-lezing begint dan ook met een korte inleiding over het slachten zoals dat vroeger gebeurde. De dierenblaas werd evenwel voor vele andere doeleinden gebruikt, dat wordt uitvoerig besproken. De rommelpot vinden we terug in een muziekencyclopedie en heeft een indrukwekkende benaming: ‘een wrijftrom met indirecte frictie via een stijf extern wrijfelement’! Besproken wordt – met behulp van duidelijke foto’s - hoe een rommelpot gemaakt wordt en wat je daar voor nodig hebt. En bij welke gelegenheid de rommelpot bespeeld werd, niet alleen met Vastenavond namelijk. Een belangrijk onderdeel van deze muzikale lezing vormt de iconografie van het instrument; hoe staat de rommelpot afgebeeld op prenten, tekeningen, etsen en schilderijen en dit vanaf de oudste afbeelding van een rommelpot in 1559.
Ter afwisseling van de plaatjes worden muziekfragmenten ten gehore gebracht waarin de rommelpot een dominante rol vervuld, en natuurlijk laten we een echte rommelpot zien en horen.
Meer weten? Meteen boeken? Mail info@benhartman.nl

2. De doedelzak in de lage landen

Bij het woord doedelzak denken we onmiddellijk aan Schotland. Velen weten niet dat de doedelzak ook in Nederland en Vlaanderen een interessante historie heeft. Die historie bespreekt Ben Hartman in deze lezing.
In het kort worden de herkomst en het verspreidingsgebied van de doedelzak besproken. Het is opvallend in hoeveel landen en streken in Europa de doedelzak werd of nog wordt gebruikt. Bij welke gelegenheden werd de doedelzak gebuikt? Veel afbeeldingen vanaf prenten, tekeningen, etsen en schilderijen geven hier een antwoord op. Ook in deze lezing laten we muzikale fragmenten horen waarin de doedelzak te beluisteren valt, solo of samen met andere muziekinstrumenten. Tenslotte laten we twee typen doedelzak horen: een Vlaamse en een van origine Frans type.
De onderliggende titel van deze boeiende voordracht is: ‘Het is vergeefs gepijpt als de bruid niet dansen wil’! In voorbereiding is een muzikale lezing met als onderwerp: ‘De doedelzak in het werk van Jeroen Bosch’. De verwachting is dat deze voordracht binnenkort gereed is.
Meer weten? Meteen boeken? Mail info@benhartman.nl

3. De mondharp

De mondharp, ook wel mondtrom genoemd, is een eenvoudig muziekinstrumentje. Het bestaat uit een langwerpig of hoefijzer-vormig frame waarvan de uiteinden parallel zijn uitgewerkt en dicht bij elkaar liggen, zodat deze tussen de tanden kan worden gehouden. Aan de gesloten zijde zit een veerkrachtig tongetje dat aangetokkeld moet worden, de mondholte dient als klankkast. Mondharpen werden nogal eens gevonden bij opgravingen, in deze voordracht komt dan ook archeologie ter sprake. Ook iconografie neemt een belangrijke plaats in deze lezing in: de mondharp staat nogal eens afgebeeld op tekeningen, prenten, etsen en schilderijen. De voordracht is doorspekt met muzikale fragmenten waarin de mondharp een prominente plaats inneemt. Er is zelfs een klassiek concert geschreven voor o.a. de mondharp. Kortom laat u verrassen door deze muzikale lezing!
Meer weten? Meteen boeken? Mail info@benhartman.nl

4. Vijf eeuwen tandheelkunde in de Nederlandse en Vlaamse kunst

We beginnen de lezing over de geschiedenis van de tandheelkunde met een korte inleiding over de geneeskunde bij Egyptenaren, Grieken (Hippocrates) en Romeinen. Hierna bespreken we de oudste afbeelding van een tandentrekker, te zien op het middenpaneel van de triptiek ‘de Hooiwagen’ van Jeroen Bosch. Vervolgens laten we prachtige plaatjes zien met tandentrekkers die in ’t openbaar, op markten, kermissen, in boerenschuren en zelfs vanaf een paard tanden trekken en mondonderzoek doen. Met aan hun zijde een assistent die tijdens de meestal pijnlijke mondheelkundige ingreep de zakken rolt bij een tandpijnlijder. We zien werk van bekende schilders als Jeroen Bosch, Pieter Bruegel de Oude, Lucas van Leyden, Adriaen Brouwer, Frans Hals en Jan Steen. Van hygiëne was nog geen sprake, we zien regelmatig ’n hond of ’n aap afgebeeld in de nabijheid van een tandheelkundige ingreep door een kwakzalver/tandentrekker. Natuurlijk verschijnt de H. Apollonia ook ten tonele, tot haar moest je immers je gebeden richten als je tandpijn had.
De lezing beperkt zich niet tot het beschrijven en tonen van het werk van kwakzalvers. Uiteindelijk komen we uit bij de huidige generatie tandartsen. In de 16de eeuw verschijnt pas het eerste studieboek dat geheel aan de tandheelkunde gewijd was. In de 18de eeuw ontstond het begrip tandmeester en in 1912 werd een tandmeester een tandarts en pas in 1947 werd tandheelkunde een academische studie. Met prachtige plaatjes ziet u de ontwikkeling van het interieur van een tandartsenpraktijk. Van een eenvoudige gietijzeren stoel met een trapboor tot de modern ingerichte tandartspraktijk van tegenwoordig. We eindigen de lezing met een gezegde van ‘Loesje’ : ‘Wat heb je aan een goed gebit als er niks te lachen valt’!
Meer weten? Meteen boeken? Mail info@benhartman.nl

5. Begrafenisrituelen

Deze lezing, over oude begrafenisgebruiken in Noord-Brabant, is nog in voorbereiding. In diverse hoofdstukken wordt dit boeiende onderwerp besproken, te beginnen bij het bedienen van een ernstig zieke tot en met de koffietafel na afloop van de begrafenis.
We behandelen onderwerpen als het waken, het aanzeggen, kentekens in en rond het sterfhuis, de lijkstoet, de uitvaartmis , het kerkhof en nog veel meer. In deze voordracht worden ook de resultaten van interviews over dit onderwerp verwerkt, naast gegevens die komen uit boeken, tijdschriften etc.
Meer weten? Mail info@benhartman.nl

6. Jeroen Bosch

De lezing over de Bossche  kunstschilder Jeronimus – Jeroen – Bosch, is bijna klaar. Binnenkort leest u er hier meer over en kunt u de lezing boeken.

7. Volksmuziek

Geno en Ben Hartman zingen en spelen Nederlandstalige volksmuziek. Zij gebruiken daarbij een keur aan volkse muziekinstrumenten zoals doedelzak, draailier, harmonica, trekzak, accordeon, mondharp, hommel en rommelpot. Er wordt uitleg gegeven over deze instrumenten en over de te zingen liedjes. Een echte aanrader voor een uurtje muzikale ontspanning.
Meer weten? Meteen boeken? Mail info@benhartman.nl

8. Het Dierenliedorkest

Het Dierenliedorkest is ontstaan naar aanleiding van de volksliederenbundel ‘Ik wou dat ik een dier was’, samengesteld door Ben Hartman en uitgegeven in eigen beheer, eind 2008. Jan Buil arrangeerde 19 liederen uit deze liedbundel en een 12-tal amateurmuzikanten voert dit repertoire uit, Ben Hartman is de zanger. Inmiddels is een CD uitgekomen met dit repertoire en deze is gemaakt met de intentie klinkende voorbeelden te creëren bij het boek.  Het Dierenliedorkest staat garant voor een spetterend optreden, leuke, gemakkelijk toegankelijke volksliedjes waarvan de steeds verrassende arrangementen, uitgevoerd door een stel enthousiaste muzikanten, opvallen. Leuk voor jong en oud!
Meer weten? Meteen boeken? Mail info@benhartman.nl


Voor informatie over deze lezingen en optredens of voor boekingen kunt u contact opnemen via

Telefoon: 0031 – 73 – 54 74 099 / 0031 – 6 – 20 00 57 45
E-mail: info@benhartman.nl

VOLKSMUZIEK, LEZINGEN, HEEMKUNDE, VOLKSE MUZIEKINSTRUMENTEN en LITERATUUR