´t Kliekske en Onder de groene linde

’t Kliekske
De Vlaamse volksmuziekgroep ’t Kliekske is heel belangrijk voor mij geweest in mijn ontwikkeling tot volksmuzikant en voor mijn belangstelling voor de volksmuziek in het algemeen.

‘t Kliekske, op hun elpee ‘In volle bloei’uit 1984.

Ik zag ’t Kliekske voor het eerst op tv in een programma van Mies Bouwman en vlak hierna zag ik ze live op een volksmuziekfestival in Rotterdam. Dit moet geweest zijn in het begin van de jaren 70. Ik was zwaar onder de indruk van de manier waarop zij muziek maakten, uitleg gaven over de volksmuziekinstrumenten en liedjes zongen die totaal onbekend voor mij waren maar die me ontzettend aanspraken. De dag erna traden zij op in de schouwburg van Tilburg en ook hier was ik weer van de partij. Er brak een tijd aan dat ik ze overal volgde bij optredens in een wijde omtrek van Den Bosch. Vooral Herman Dewit was voor mij een inspiratiebron die er voor zorgde dat ik me steeds meer ging interesseren in de volksmuziek, de volksmuziekinstrumenten en de liedjes, die Herman overigens zelf optekende in de buurt van zijn toenmalige woonplaats Halle, ten zuiden van Brussel.
Natuurlijk vroeg ik aan Herman hoe hij dat aanpakte, liedjes verzamelen, hoe en waar begin je?

Onder de groene linde
Toen was opeens het moment daar dat ik van iemand een tip kreeg om eens naar de radio te luisteren naar het programma ‘Onder de groene linde’, samengesteld en gepresenteerd door Ate Doornbosch. Fragmenten van mondeling overgeleverde liederen werden ten gehore gebracht en de luisteraars werden uitgenodigd hierop te reageren, aanvullingen of verbeteringen te geven en om ‘nieuw’, tot dan toe onbekend, liedmateriaal aan te leveren. Ik werd een van de vaste luisteraars van dit wekelijkse radioprogramma, samen met nog ongeveer 350.000 geïnteresseerden. Het werd pas echt leuk toen Ate Doornbosch ging samenwerken met ’t Kliekske, mijn favoriete volksmuziekgroep op dat moment. Alles kwam nu bij elkaar en het moment brak aan dat ik zelf eens te veld moest gaan op zoek naar ‘ouwe liedjes’.

Deel drie van vier deeltjes ´Onder de groene linde´.

Het werd mij aanvankelijk gemakkelijk gemaakt bij het begin van dit liedveldwerk omdat er in ‘Onder de groene linde’ veel liedfragmenten uitgezonden werden van dames uit Udenhout en Vorstenbosch, twee plaatsen die niet zover van mijn toenmalige woonplaats Den Bosch lagen. Bovendien werd me duidelijk dat beide dames een zeer uitgebreid liedrepertoire erop na hielden en een duidelijke stem hadden. Dit leek me een ideale start om een liedarchief op te gaan bouwen. De contacten met mevrouw Schelle-Habraken in Udenhout en mevrouw Mieke van Grunsven- van der Zanden in Vorstenbosch werden heel gemakkelijk gelegd en ik begon liedjes bij hen op te nemen die zij zich nog van vroeger herinnerden. Hierna ging het snel, ik kreeg van het ene adres weer een ander en zo verder. Mijn liedarchief groeide en tegelijkertijd kwam ik op het spoor van volksmuziekboeken waarvan de inhoud bestond uit liederen die ook waren opgetekend door liedveldwerkers.

Vooral in Vlaanderen was de oogst groot, daar was men er aan het eind van de 19de en in het begin van de 20ste eeuw van bewust dat het liedmateriaal behoorde tot het cultureel erfgoed en dus gingen diverse mensen liederen optekenen en dit had tot gevolg dat er een aantal zeer interessante liedboeken zijn verschenen, later in facsimile uitgegeven zodat ze betaalbaar werden en aangeschaft konden worden.

Maar ook de Nederlanders zaten niet stil. Er werd prachtig liedmateriaal uitgebracht door Jaap Kunst, Veurman/Bax en een standaardwerk verscheen van de hand van Fl. van Duijse over het oude Nederlandse lied.

In 1978 verscheen er een belangrijk liedboek:’ Liederen en dansen uit de Kempen’.

Hierin publiceerde Harrie Franken een groot deel van zijn, ook zelf opgebouwd, volksliedarchief. Het was voor veel volksmuziekliefhebbers een eye-opener dat er nog zoveel oude liedjes bekend waren in onze provincie Noord-Brabant. Voor veel volksmuzikanten was het boek een inspirerende liedbron. En voor veel, oudere mensen was het een feest van herkenning; liedjes uit hun jeugd die ook nog gezongen werden door hun ouders en door grootouders. Veel van de liedjes die ik zelf had genoteerd, kwamen terug in het liedboek van Franken. Niet letterlijk, soms fragmenten, soms varianten, maar allemaal terug te voeren tot hetzelfde thema. Ook in de Vlaamse liedboeken zag je een duidelijk verwantschap met het materiaal opgetekend in Noord-Brabant. Het was al meteen duidelijk dat er nauwelijks sprake was van Brabantse liedjes en dat deze zich niets aantrokken van lands- of provinciegrenzen.

Harrie Franken (1937-2003)
Ga naar boven