Lijkstoet en gebruiken in Den Bosch

Wat betreft de begrafenisgebruiken in ’s-Hertogenbosch doet Van Sasse van Ysselt een opmerkelijke uitspraak: De tegenwoordige tijdgeest, (en dan wordt bedoeld het einde van de 19de eeuw, B.H.) die alle oude gebruiken wegvaagt en alles uniform tracht te maken, heeft hier zijnen nadeligen invloed op de oude begrafenisgebruiken zo sterk mogelijk doen gelden. In de Noord-Brabantse hoofdstad bestaan dan ook gene bijzondere begrafenisgebruiken meer met uitzondering dat, als het lijk boven aarde staat, elke avond tot aan de dag der begrafenis de rozenkrans in het sterfhuis gebeden wordt door de familieleden en uitgenodigde kennissen, wat gewoonlijk onder voorgang van enen aanspreker gebeurt en dat, als het lijk begraven wordt, in het laatste rijtuig van de stoet vier der naaste buren plaats nemen, die ook in de kerk komen en mede naar het kerkhof gaan; elke buurman van de overledene beschouwt het als een plicht om mede ter begrafenis te gaan en zal zich daarom hieraan niets anders dan in de uiterste noodzakelijkheid onttrekken.

Uit de volgende uitspraak van Van Sasse van Ysselt, die onjuisheden bevat, zie verderop, zou je kunnen opmaken dat door de komst van het stedelijk kerkhof te Orthen in 1860, er verandering kwam in de Bossche begrafenisgebruiken: Vóór 1 januari 1860, zijnde de dag, waarop het stedelijk kerkhof te Orthen in gebruik werd genomen, alzo zolang nog de lijken op de kerkhoven binnen de muren der stad begraven werden, bestonden hier nog de oude begrafenisgebruiken in volle kracht. Door de komst van het kerkhof in Orthen veranderde in ’s-Hertogenbosch ook het aanzeggen van het overlijden. Hiervoor verwijs ik u graag naar het hoofdstuk Aanzeggen.

Over de begraafplaats Orthen moet ik toch wat corrigerende opmerkingen maken en die haalde ik uit: Dood en begraven in ’s-Hertogenbosch van Marcel Portegies: Op 20 mei 1858 werd de nieuwe begraafplaats te Orthen geopend. Vanaf deze datum verbood het stadsbestuur alle begrafenissen elders binnen de gemeente. Als gevolg hiervan werd op 19 mei 1858 de laatste dode op het kerkhof van de St. Jan ter aarde besteld. Wat betreft de datum van 1860 zat Van Sasse van Ysselt er wat naast, doch we nemen het hem postuum niet kwalijk, hij ligt overigens begraven in Orthen! Ik heb nog foto’s gemaakt van zijn sterk verwaarloosde graf, na wat Hedera verwijderd te hebben kunt u zijn graf toch duidelijk op de foto zien! Deze foto’s zijn te zien in het hoofdstuk, even verderop, Kerkhof en gewoontes rondom het graf.

Ga naar boven