Verzorging van het lijk

Grolman: Zodra men er zich van overtuigd heeft dat de dood is ingetreden, door een spiegel voor de mond te houden of rook in de neusgaten te blazen, verlaten de bloedverwanten de sterfkamer. Zij mogen zolang het lijk boven aarde staat geen werk verrichten, een ook bij heidense volkeren voorkomend gebruik, maar laten dit aan de buren over, daar er vooral geen tranen op het dodenkleed mogen vallen. De buren, gewoonlijk de twee naaste, beginnen het lijk te wassen, zij ontkleden de dode geheel, wassen het lichaam, laten de kapper komen, maken het hoofdhaar in orde, zoals de dode dit gewend was te dragen, verder trekken zij hem de doodwade aan die vroeger altijd in de linnenkast gereed lag. Vroeger moet men wel algemeen aangenomen hebben, dat de dode zo in het hiernamaals aankwam als hij op zijn doodsbed lag. Daarom moest hij er netjes of verzorgd uitzien.

Lijkers en rekkers

Uit Van Sasse van Ysselt:

Cuyk en omstreken: Zodra een persoon gestorven is, wordt hiervan kennis gegeven aan zijn twee naaste buren, die dan dadelijk naar het sterfhuis gaan alwaar zij het lijk, als het van een volwassen man is, doen scheren en verrichten hetgeen men hier ´lijken´ noemt. Dit bestaat in het ontkleden van het lijk, het aankleden van hetzelve met een schoon hemd en het leggen van het lijk op stro met een wit laken erover heen. Aan deze bezigheid ontlenen die buren de naam van lijkers.

Hier een opgebaarde monnik die met z’n hoofd op een bussel stro rust. Uit: Hirsch, Dodenritueel in de Nederlanden vóór 1700.

Erp e.o.: Het lijk wordt afgelegd en aangekleed door de buren, die arm zijn, zij krijgen daarvoor de oude kleren van de overledene en een fooi. Hunne werkzaamheid heet: rekken en zij zelven worden rekkers genoemd. Het lijk wordt gekleed met een wit hemd waar over heen wordt gelegd een witte lap met twee gaten erin, waardoor de handen van de dode gestoken worden, op het hoofd krijgt hij een slaapmuts.

St. Michielsgestel: Door omslaan van een spel kaarten wordt o.a. bepaald wie het lijk zal afleggen en kleden. Dit eigenaardige gebruik wordt wat uitvoeriger besproken in het hoofdstuk ‘Waken’.

Ga naar boven